Powstanie młodzieży: Protesty „pokolenia Z” w Nepalu

Nepal stoi przed dramatycznym przełomem politycznym: na początku września 2025 roku głęboko zakorzeniona frustracja młodego pokolenia wybuchła w postaci jednej z najgwałtowniejszych fal protestów ostatnich dekad.

Przyczyna: zakaz korzystania z mediów społecznościowych i brak zaufania do elit

4 września 2025 roku rząd premiera K. P. Sharma Oli wprowadził zakaz korzystania z 26 platform mediów społecznościowych – w tym Facebooka, WhatsAppa, Instagrama, X, YouTube’a i Reddita –, które odmówiły rejestracji. Zakaz został uznany za symbol państwowej cenzury, a rosnące oburzenie związane z korupcją i nepotyzmem elit politycznych – potęgowane przez wiralowe debaty pod hasłem #NepoKid – dodatkowo podgrzało atmosferę.

Tak zwane debaty #NepoKid dotyczą rosnącej krytyki publicznej pod adresem „dzieci nepotyzmu” – czyli dzieci wpływowych polityków, przedsiębiorców i celebrytów, które dzięki rodzinnym powiązaniom otrzymują preferencyjne traktowanie. W Nepalu dyskusja ta coraz częściej dotyczy młodych członków elit politycznych, którzy mimo braku odpowiednich kwalifikacji lub doświadczenia zyskali dostęp do wpływowych stanowisk. Dla wielu protestujących termin „Nepo Kid” stał się symbolem skorumpowanego, nietransparentnego systemu, który systematycznie wyklucza utalentowane osoby z szerokich mas społecznych.

Eskalacja i tragiczne w skutkach przemoc

8 września w Katmandu, zwłaszcza w pobliżu parlamentu i w dzielnicy New Baneshwor, doszło do krwawych starć. Protestujący – głównie młodzi ludzie z tak zwanego pokolenia Z – wylegli na ulice, budowali barykady i rzucali kamieniami, podczas gdy siły bezpieczeństwa używały armatek wodnych, gazu łzawiącego, gumowych pocisków, a ostatecznie amunicji palącej.

Bilans przemocy jest wstrząsający: zginęło co najmniej 19 osób, a setki zostały rannych.

Protesty trwają – mimo lockdownu i wycofania zakazu

Mimo że rząd już następnego dnia po zamieszkach uchylił zakaz korzystania z mediów społecznościowych, protesty nie ustały. Wręcz przeciwnie – demonstranci kontynuowali wyrażanie swojego gniewu wobec elit politycznych, podpalając budynek parlamentu oraz domy politycznych liderów, w tym prezydenta.

Jednocześnie w wielu miastach wprowadzono surowe godziny policyjne. Mimo to protesty trwały w takich miastach jak Biratnagar, Pokhara, Butwal, Birgunj i innych.

Dymisja: konsekwencje polityczne

W obliczu eskalującej sytuacji i odmowy uspokojenia się przez społeczeństwo, 9 września premier K. P. Sharma Oli podał się do dymisji. Równocześnie zrezygnowało kilku ministrów – w tym ministrów spraw wewnętrznych, rolnictwa i zdrowia oraz członków partii Rastriya Swatantra Party.

Reakcje międzynarodowe i wewnętrzne

Organizacje zajmujące się prawami człowieka, takie jak Amnesty International i Human Rights Watch, potępiły brutalne działania sił bezpieczeństwa i zażądały niezależnych dochodzeń. Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka również zażądało wyjaśnienia przyczyn śmierci i odniesienia obrażeń.

W kraju partia RPP oraz były minister sprawiedliwości potępiły działania rządu jako niekonstytucyjne. Debata na temat transparentności, korupcji i wolności demokratycznych zyskała dzięki temu nowy impuls.

Podsumowanie: Przełom dla nepalskiej demokracji?

Protesty stały się politycznym punktem zwrotnym – zdecydowanym głosem młodzieży przeciw autorytarnym działaniom, korupcji i nadużywaniu władzy. Dymisja Oli, wycofanie zakazu korzystania z mediów społecznościowych i medialne skupienie uwagi na odpowiedzialności politycznej pokazują: stawką jest coś więcej niż tylko pojedynczy akt prawny – a nadchodzące dni i tygodnie mogą mieć decydujące znaczenie dla dalszego kierunku nepalskiej demokracji.